Genel haciz yolu ile takip, halk arasında haciz yolu olarak da bilinen ilamsız takip çeşididir. Bu kapsamda bir kambiyo senedine dayanmayan, rehinle teminat altına alınmamış ve abonelik sözleşmelerinden kaynaklanmayan bütün para alacakları için bu yola başvurulabilir. Uygulamada bu takip yoluyla sıkça karşılaşmamızın en önemli nedenlerinden birisi de, bu takip yoluna başvurmak için herhangi bir belge gerekliliği olmamasıdır.
Yukarıda kısaca bahsettiğimiz genel haciz yolu ile takipte, borçluların, mevcut borcu taksitle ödemek istemesi de sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu yazımızda borçlunun hangi hallerde borcunu taksitle ödeyebileceğine değinecek ve bu işlemin nasıl ve ne zaman yapılabileceğini açıklamaya çalışacağız.
BORCUN TAKSİTLE ÖDENMESİ
Kendisine karşı yürütülen icra takibinde ödeme emri kesinleştikten sonra borçlu, borcunu taksitle ödemek isteyebilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, bu durumun icra takibi kesinleştikten sonra olabileceğidir.
Borçlu, alacaklı ile anlaşarak borcunu taksitle ödeyebileceği gibi, belli şartların varlığı halinde alacaklının rızasına ihtiyaç duyulmadan da borcunu taksitlendirebilir.
1. ALACAKLI İLE BORÇLUNUN ANLAŞMASI HALİNDE TAKSİTLE ÖDEME
Alacaklı ile borçlu, hacizden önceki bir dönemde, icra dairesinde borcun taksitle ödeneceği hakkında sözleşme yapabilirler. Bu sözleşmenin icra dairesinde yapılması gerekir, aksi takdirde icra takibi durmayacaktır.
Alacaklı ile borçlu bu sözleşmeyi haciz mahalinde borçlunun teklifi üzerine, alacaklının kabulü ile yapabilir. Bu durumda bu durum tutanağa geçirilir, taraflar ve icra müdürü tarafından imza edilir. Bu sözleşme ile haciz talebi geri alınır, borçlunun malları haczedilemez.
Bu sözleşmenin yapılması için haciz mahalinde olunması şart değildir. Borçlu, hacze gidilmeden önce icra dairesine başvurarak bu teklifini alacaklıya iletir ve alacaklı kabul ederse yine bur durum taraflar ve icra müdürü tarafından tutanakla imza altına alınarak borç taksitlendirilir.
Buna göre, taksit sözleşmesi haciz aşamasından önce ise haciz, satış aşamasından önce ise satış yapılamaz.
1.a) BORÇLU VEKİLİNİN VEKALETNAMESİNDE ÖZEL YETKİNİN BULUNMAMASI HALİNDE DURUM NASIL İLERLER?
Borçlu vekilinin vekaletnamesinde borcun taksitle ödenmesi için özel yetki bulunmadığı halde, borcun taksitle ödenmesini alacaklıya teklif edebilir ve alacaklının kabul beyanı borçlunun vekiline tebliğ edilebilir. Ancak vekilinin yaptığı taksitle ödeme sözleşmesine uymayan borçlu, İcra İflas Kanunu md. 340’a göre cezalandırılmaz.
1.b) Taksitle ödeme sözleşmesinin içeriği:
Öncelikle belirtmek gerekir ki, borçlu ve alacaklı taksitlerin miktarını ve ödeme zamanlarını diledikleri şekilde kararlaştırabilirler.
Taksit sözleşmesinde önemli olan husus, taksitlerin miktarının belli olması ve taksit ödeme tarihlerinin açıkça yazılı olmasıdır. Aksi halde taksitlere uymayan borçlunun İcra İflas Kanunu md. 340 uyarınca cezalandırılması mümkün olmayacaktır.
Borçlu, taksitlerden birini anlaşmadaki tarihte ödemezse, alacaklı borcun tamamı için icra takibinin devamını ve borçlunun mallarının haczedilmesini isteyebilir. Borçlunun, borcunu zamanında ödememe hali makul bir mazerete dayanmıyorsa, aynı zamanda da alacaklının istemi ile İcra İflas Kanunu md. 340 ‘a göre cezalandırılır.
2. ALACAKLININ RIZASI OLMAKSIZIN TAKSİTLE ÖDEME
Borçlunun mallarının haczedilmesinden sonra alacaklının henüz satış talebi yoksa, borçlu, borcunu düzenli taksitlerle ödemeyi taahhüt eder ve bu taahhüt Kanunun aradığı şartlara uygun ise alacaklının rızasına gerek kalmadan takip kendiliğinden durur. Bu durumda borçlunun hacizli malları satılamaz.
Peki Kanunun Aradığı Bu Şartlar Nelerdir?
- 1. Borçlu, alacaklının satış talebinden önce, borcunu ödemeyi taahhüt etmiş olmalıdır.
- 2. Borçlunun yeteri kadar malı haczedilmiş olmalıdır.
- 3. Her taksitin borcun dörtte birinden aşağı olmaması, ilk taksitinin derhal ödenmiş olması ve ödeme süresinin 3 aydan fazla olmaması şarttır.
Borçlunun yukarıda sayılan koşullara uygun borç ödeme taahhüdü verdiği durumda, alacaklının kabulüne gerek olmadan icra takibi olduğu yerde durur ve hacizli mallar satılamaz. Borçlu bu taksitlerden birini ödemez ise icra takibi kalan borcun tamamı için kaldığı yerden devam eder ve alacaklının talebi ile haczedilen mallar satılır.
Yazımız boyunca pek çok kez değindiğimiz İcra İflas Kanunu madde 340’ı yazımızın sonunda paylaşmakta da fayda görüyoruz.
İ.İ.K md. 340: 111 inci madde mucibince veya alacaklının muvafakati ile icra dairesinde kararlaştırılan borcu ödeme şartını, makbul bir sebep olmaksızın ihlal eden borçlunun, alacaklının şikâyeti üzerine, üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Hapsin tatbikine başlandıktan sonra borçlu borcun tamamını veya o tarihe kadar icra veznesine yatırmak zorunda olduğu meblağı öderse tahliye edilir; ödemelerini tekrar keserse, hakkında tazyik hapsine yeniden karar verilir. Ancak, bir borçtan dolayı tazyik hapsinin süresi üç ayı geçemez.
Bu yazımızda uygulamada sıkça sorulan borçlunun, borcunu taksitlerle ödemesi düzenlemesi hakkında sizleri bilgilendirmeye çalıştık. Yazımızın faydalı olmasını diler, bu gibi durumlarda bir hak kaybına uğramamanız için hukuki destek almanızı tavsiye ederiz.